Het juridische initiatief dat is gestart om de tarieven en inkoopvoorwaarden voor fysiotherapie te laten toetsen, staat niet op zichzelf. Binnen de sector wordt al langer gesproken over de verhouding tussen tarieven, administratieve lasten en de toenemende eisen die aan praktijken worden gesteld. Tegen deze achtergrond heeft het initiatief de aandacht getrokken van veel praktijkhouders, omdat het raakt aan fundamentele vragen over contractering en de positie van fysiotherapie binnen het zorgstelsel.

Het initiatief beoogt om via juridische weg duidelijkheid te krijgen over de rechtmatigheid van de huidige tarieven en voorwaarden richting de contractering vanaf 2026. Praktijken kunnen zich individueel aansluiten en worden daarmee zelf partij in het traject. De uitkomst staat niet vast en de impact kan per praktijk verschillen. Daarom is het zinvol om de mogelijke effecten van het initiatief in een breder perspectief te plaatsen.

Mogelijke positieve effecten

Een mogelijk positief effect is dat het initiatief kan leiden tot meer juridische duidelijkheid over de grenzen van tariefstelling en contractvoorwaarden. Een rechterlijke toetsing kan inzicht geven in wat binnen het huidige zorgstelsel als redelijk en verdedigbaar wordt beschouwd. Dit kan bijdragen aan een scherper afgebakend speelveld voor zowel zorgverzekeraars als fysiotherapiepraktijken.

Daarnaast kan het initiatief zorgen voor meer transparantie in het inkoopproces. Wanneer tarieven en voorwaarden onderwerp worden van juridische beoordeling, ontstaat meer zicht op de onderbouwing van inkoopbeleid en de samenhang tussen tarieven, kwaliteitseisen en administratieve lasten. Ook los van de uitkomst kan de aandacht voor het onderwerp het gesprek hierover intensiveren.

Indien het traject leidt tot (gedeeltelijke) aanpassing van tarieven, kan dit ruimte bieden voor investeringen in kwaliteit, personeel en continuïteit van zorg. Dat kan op langere termijn bijdragen aan de toegankelijkheid en stabiliteit van fysiotherapie binnen de eerstelijnszorg.

Mogelijke negatieve effecten

Tegelijkertijd brengt het initiatief ook mogelijke nadelige gevolgen met zich mee. Een juridische procedure biedt geen garantie op succes. Het is mogelijk dat een rechter oordeelt dat de huidige tarieven en voorwaarden juridisch stand houden of slechts beperkt aangepast hoeven te worden. In dat geval blijft de bestaande situatie grotendeels intact.

Daarnaast kan een eventuele tariefverhoging aanleiding zijn voor aanpassingen in het inkoopbeleid van zorgverzekeraars. Hogere tarieven kunnen worden gecompenseerd door meer sturing op volumes, aanvullende voorwaarden of een sterkere differentiatie in contractering. Dat kan de ruimte voor sommige praktijken juist beperken.

Ook kan deelname aan een juridisch traject invloed hebben op de dynamiek tussen praktijken en zorgverzekeraars. Hoewel juridische stappen rechtmatig zijn, kan dit in de praktijk spanningen oproepen in een systeem waarin jaarlijkse contractering een belangrijke rol speelt. Daarbij komt dat juridische trajecten vaak een lange doorlooptijd kennen, terwijl de dagelijkse praktijk onder de bestaande contractvoorwaarden doorgaat.

Mogelijke neutrale effecten

Het is eveneens mogelijk dat het initiatief vooral een verhelderend effect heeft, zonder directe financiële consequenties. Een uitspraak kan bevestigen dat het huidige systeem juridisch houdbaar is, waardoor vooral duidelijkheid ontstaat, maar geen directe tariefwijziging.

Daarnaast kan het initiatief fungeren als signaal richting beleid en sector, doordat het zichtbaar maakt waar spanningen worden ervaren tussen tarieven, eisen en uitvoerbaarheid. Ook zonder directe veranderingen kan dit bijdragen aan bredere beleidsdiscussies, zonder dat dit op korte termijn tot concrete aanpassingen leidt.

Voor sommige praktijken zal het volgen van het initiatief vooral leiden tot meer inzicht en bewustwording, zonder dat dit hun bedrijfsvoering wezenlijk verandert.

Nog bestaande onduidelijkheden

Tegelijkertijd bestaat er op dit moment nog onduidelijkheid over een aantal inhoudelijke punten die voor praktijken relevant zijn bij het maken van een afweging. Zo is nog niet concreet uitgewerkt hoe groot de juridische slagingskans wordt ingeschat, welke scenario’s denkbaar zijn bij een (gedeeltelijk) negatieve uitkomst en welke tijdshorizon realistisch is voor het traject.

Ook de reikwijdte van het initiatief is nog niet volledig scherp afgebakend. Het is nog onvoldoende duidelijk welke tarieven precies worden geraakt. Hoewel door Dirkzwager wordt gerefereerd aan een mogelijke verhoging met 10-20% ten opzichte van de basistarieven, is nog niet duidelijk of het initiatief alleen op deze basistarieven toeziet. Daarnaast is niet duidelijk op welke prestaties het initiatief ziet, waarom Menzis in eerste instantie niet onder het traject valt en hoe dit zich verhoudt tot verschillende contractvormen en modules binnen het inkoopbeleid.

Om hierover meer duidelijkheid te krijgen heeft Fys’Optima contact gezocht met Dirkzwager om deze vragen voor te leggen. Op dit moment is Fys’Optima nog in afwachting van een reactie. Zodra hierover meer informatie beschikbaar komt, kan deze worden gedeeld zodat praktijken hun afweging kunnen blijven baseren op zo volledig en actueel mogelijke informatie.

Conclusie

Fys’Optima heeft niet de intentie om praktijken te sturen in haar keuzes, maar uitsluitend om te informeren en context te bieden. De autonomie van een praktijk en de vrijheid in ondernemerschap zien wij als een groot goed. In dat licht geloven wij ook dat er geen “foute” keuzes bestaan — wél keuzes die beter of minder goed passen bij de visie, situatie en risicobereidheid van een individuele praktijk. Juist daarom vinden wij het belangrijk dat iedere praktijk haar afwegingen zorgvuldig en op basis van zo volledig mogelijke informatie kan maken.

De materie is complex, de uitgangspositie en strategie verschillen sterk per praktijk en er bestaat, wat ons betreft, geen universeel juiste beslissing.